Dick Swaab brengt nieuw boek uit over zijn zestig jaar hersenonderzoek

Zestig jaar hersenonderzoek van professor Dick Swaab vormt een fundament van het Nederlands Herseninstituut. Met het verschijnen van zijn nieuwe boek “Hersenonderzoeker bij toeval, een neurobiografie” blikken we terug én vooruit: hoe bouwen we verder aan het hersenonderzoek van morgen onder leiding van professor Christiaan Levelt?

Professor Swaab doet al decennialang baanbrekend onderzoek naar de hersenen bij het Nederlands Herseninstituut. Zo was hij dertig jaar directeur van het instituut en richtte hij veertig jaar geleden de Nederlandse Hersenbank op.

Nu brengt Swaab een nieuw boek uit waarin hij terugblikt op een indrukwekkende carrière: van zijn geboorte tijdens de bezetting tot zijn grensverleggende ontdekkingen over de biologische basis van neurologische en psychiatrische hersenziekten.

Swaabs werk legde het fundament voor veel van het huidige hersenonderzoek. Hoe bouwt het Nederlands Herseninstituut van vandaag verder aan dat fundament?

Begrijpen hoe het brein werkt, en wat er misgaat

“De hersenen bestaan uit miljarden zenuwcellen die voortdurend met elkaar communiceren,” vertelt professor Christiaan Levelt, directeur van het Nederlands Herseninstituut. “Die netwerken maken alles mogelijk wat ons mens maakt: van bewegen tot voelen, van herinneren tot beslissen.”

Volgens hem draait het bij het Nederlands Herseninstituut om één kernvraag: hoe werken die hersennetwerken, en wat gebeurt er als ze ontregeld raken?

Onderzoekers op het Nederlands Herseninstituut bestuderen daarvoor het brein op alle niveaus: van moleculen en cellen tot gedrag. Dat gebeurt met geavanceerde technieken, zoals MRI en computermodellen. Ook draagt hersenweefsel van de Nederlandse Hersenbank, opgericht door Swaab zelf, sterk bij aan dit onderzoek. “Door onderzoek in diermodellen én bij mensen te combineren, kunnen we steeds beter antwoord geven op deze kernvraag”, legt Levelt uit.

De brug tussen neurowetenschap en psychiatrie

Hersenaandoeningen behoren wereldwijd tot de grootste oorzaken van verminderde levenskwaliteit. Denk aan neurologische ziekten zoals de ziekte van Alzheimer en multiple sclerose, maar ook aan psychiatrische aandoeningen, zoals depressie, suïcide, schizofrenie en anorexia nervosa. Door fundamenteel hersenonderzoek zijn er voor veel neurologische aandoeningen inmiddels duidelijke biologische aangrijpingspunten voor behandeling gevonden.

“In de psychiatrie ligt dat anders”, legt Levelt uit. “Psychiatrische diagnoses zijn nu nog grotendeels gebaseerd op gedrag en gesprekken. Dat is waardevol, maar het geeft geen inzicht over wat er biologisch gebeurt in het brein.”

Een fundament dat blijft groeien

De komende jaren zet het Nederlands Herseninstituut daarom sterk in op een nauwere samenwerking tussen fundamentele hersenonderzoekers en psychiaters. Door fundamentele kennis over hersencircuits te verbinden met de praktijk van de geestelijke gezondheidszorg willen we de kloof tussen neurowetenschap en psychiatrie overbruggen,” benadrukt Levelt. Wat begint als fundamenteel onderzoek naar hoe hersencellen met elkaar communiceren, kan zo bijdragen aan betere zorg en een hogere kwaliteit van leven voor mensen met uiteenlopende hersenaandoeningen.

Professor Swaab bevestigt het belang van dit werk: “Het hersenmateriaal van 5.500 donoren van de Nederlandse Hersenbank wordt in 1.800 projecten in 25 landen gebruikt. Ik ben dan ook enthousiast over het nieuwe beleid dat erop gericht is dat het Nederlands Herseninstituut zelf meer van dit bijzondere materiaal zal gaan gebruiken. Zo kunnen fundamentele bevindingen direct voor de mens worden gevalideerd.”

Swaab’s boeken

Dick Swaab heeft in twee bestsellers, Wij zijn ons brein en Ons creatieve brein, de resultaten van complex en veelzijdig hersenonderzoek toegankelijk gemaakt voor een breed publiek. In zijn nieuwe boek neemt hij ons, aan de hand van soms hilarische anekdotes, mee door zijn loopbaan: van zijn opleiding tot arts en zijn promotietijd tot zijn werk als directeur van het Herseninstituut en de Nederlandse Hersenbank en als hoogleraar in Amsterdam.

Daarnaast gaat hij in op de vaak heftige maatschappelijke reacties op zijn wetenschappelijke bevindingen en beschrijft hij hoe het hersenonderzoek geleidelijk is doorgedrongen tot in alle vezels van onze samenleving. Ook vertelt hij hoe hij als hoogleraar in China de stormachtige ontwikkelingen daar van dichtbij heeft meegemaakt.

Blijf op de hoogte van doorbraken in het brein

Wil jij onderzoek naar aandoeningen zoals de ziekte van Alzheimer, multiple sclerose, depressie of anorexia nervosa steunen? Word Hersenvriend! Blijf op de hoogte via onze nieuwsbrief of draag direct bij aan baanbrekend hersenonderzoek met een donatie.