Grootste MS-hersencohort legt biologische verschillen bloot

Waarom verloopt multiple sclerose (MS) bij sommige mensen snel, terwijl anderen jarenlang stabiel blijven? Onderzoekers van het Nederlands Herseninstituut hebben biologische patronen in de hersenen geïdentificeerd die deze verschillen mogelijk kunnen verklaren. Hun studie laat zien dat deze patronen samenhangen met de ernst van de ziekte en deels worden beïnvloed door erfelijke factoren.

In een nieuwe publicatie analyseerden eerste auteurs Lukas Lütje en Alida Chen uit de onderzoeksgroep van Huitinga pathologische, klinische en genetische gegevens van 287 mensen met MS die hun hersenen na overlijden hadden gedoneerd aan de Nederlandse Hersenbank. Dit is momenteel het grootste goed gekarakteriseerde cohort van hersenweefsel van mensen met MS.

De onderzoekers onderzochten of mensen met MS verschillende patronen van hersenschade en herstel vertonen. Zij richtten zich op vier pathologische kenmerken:

• Ontsteking rondom bloedvaten;
• Ophopingen van immuuncellen in de hersenen;
• De aanwezigheid van broad rim-laesies (beschadigingen in de hersenen met een brede rand van actieve ontsteking);
• Het vermogen van de hersenen om myeline te herstellen, de beschermende isolatielaag rond zenuwvezels.

“MS is niet één enkel ziekteproces,” zegt Aletta van den Bosch. “Bij verschillende mensen zien we verschillende ontstekings- en herstelmechanismen, wat helpt te verklaren waarom de ziekte zo uiteenlopend kan verlopen.”

Patronen ontdekken

De onderzoekers zagen dat deze vier kenmerken samenhangen met hoe MS zich ontwikkelt. Mensen met broad rim-laesies hadden vaker een ernstiger ziekteverloop. Ook bleek dat mensen van wie de hersenen de beschermende laag rond zenuwen minder goed konden herstellen, meer blijvende schade aan het hersenweefsel hadden.

Genetische varianten waarvan bekend is dat ze het risico op het ontwikkelen van MS verhogen, kwamen vaker voor bij mensen met ontstekingen rond bloedvaten en ophopingen van afweercellen in de hersenen. Dit wijst erop dat de genetische aanleg van een persoon bijdraagt aan de ontstekingsprocessen die zich in de hersenen afspelen.

Door pathologische, genetische en klinische gegevens te combineren, konden de onderzoekers voor iedere donor specifieke ziektekenmerken identificeren die helpen verklaren waarom MS zich zo verschillend manifesteert tussen individuen.

Hoewel dit fundamenteel onderzoek betreft, vormt het een belangrijke basis voor het begrijpen van de grote verschillen tussen mensen met MS. De volgende stap is het ontwikkelen van biomarkers die deze biologische patronen kunnen opsporen bij mensen die met MS leven. Zulke biomarkers zouden kunnen helpen om ziekteprocessen in de tijd te volgen en uiteindelijk een meer gepersonaliseerde behandeling mogelijk te maken.

“Het begrijpen welke biologische processen bij iedere individuele patiënt de ziekte aansturen, zal essentieel zijn voor de ontwikkeling van meer gepersonaliseerde behandelingen,” concluderen de onderzoekers.

Bron: Acta Neuropathologica