Onderzoekers brengen dynamiek van myelinezwellingen in beeld

Amsterdam, 12 februari 2026 – Een internationaal onderzoeksteam van Amsterdam UMC, VU LaserLab, het Nederlands Herseninstituut en de Universiteit van Edinburgh heeft nieuwe inzichten verkregen in de dynamiek van myelinezwellingen in de hersenen. Myelinezwellingen worden gezien als voorloper van laesies in de hersenen bij mensen met multiple sclerose (MS). De resultaten zijn recent gepubliceerd in het toonaangevende tijdschrift Science.

Multiple sclerose (MS) wordt gekenmerkt door laesies in de hersenen en ruggenmerg. Naast deze ontstekingen kan er ook schade aan myeline, de beschermende laag rondom zenuwvezels, zichtbaar zijn. Myelinezwellingen worden gezien als voorloper voor de schade aan myeline.

Dynamische schade

Het onderzoeksteam heeft met behulp van geavanceerde microscopietechnieken en verschillende modellen – van zebravis en muis tot humaan hersenweefsel – de vorming van deze schade onderzocht. Hierbij hebben ze ontdekt dat myelinezwellingen een dynamisch karakter hebben: ze kunnen niet alleen groeien, maar ook krimpen en zelfs volledig herstellen. Daarbij blijkt de activiteit van de onderliggende zenuwvezel een belangrijke rol te spelen; meer activiteit leidt tot grotere en meer zwellingen, terwijl minder activiteit juist herstel mogelijk maakt.

Myelinezwellingen zichtbaar onder de microscoop.

Geavanceerde modellen

De kracht van deze studie ligt in de combinatie van verschillende modellen en technieken, waardoor de onderzoekers de processen in zowel diermodellen als menselijk weefsel op identieke wijze konden bestuderen. Bij traditioneel hersenonderzoek wordt de structuur van het weefsel meestal bevroren met chemicaliën. Hierdoor is de dynamische aard van de myelinezwellingen niet vast te stellen. In het samenwerkingsverband tussen het laserlab en Amsterdam UMC werd Third-harmonic generation (THG) microscopie uitgevoerd, terwijl op het Nederlands Herseninstituut twee foton microscopie werd toegepast. Met deze microscopietechnieken kunnen myelineveranderingen in het weefsel driedimensionaal en over de tijd worden bestudeerd. Deze technieken bieden waardevolle aanknopingspunten voor verder onderzoek naar het ontstaan en herstel van laesies bij MS.

Begin van myelinezwellingen

De volgende stap is om erachter te komen waarom de activiteit van de zenuwvezels zorgt voor veranderingen in de grootte en aantallen van de myelinezwellingen. Daarnaast willen de onderzoekers de rol van hersencellen bij het ontstaan en verdwijnen van de myelinezwellingen bestuderen. Met de gepubliceerde modelsystemen zal het team van Maarten Kole (NIN) en Antonio Luchicchi (MS centrum Amsterdam, Amsterdam UMC) samen met het team van David Lyons (Edinburg) deze vragen proberen te beantwoorden. Het aanpakken van deze vroege schade, nog vóór myeline verloren gaat, zou in de toekomst nieuwe behandelmogelijkheden kunnen bieden voor MS en kunnen helpen om myeline langer gezond te houden.

Bron: Science

Dit onderzoek werd mede mogelijk gemaakt door het MS Centrum Amsterdam, het Nationaal MS Fonds, de Progressive MS Alliance, Stichting Vrienden van het Herseninstituut en NWO.

Contact

Onderzoeker: Maarten Kole (m.kole@nin.knaw.nl)

Media contact: Communicatieafdeling (communicatie@nin.knaw.nl)