Menu

Hersenen in Verweer

De hersenen hebben een effectieve immunologische afweer die anders is georganiseerd dan in andere organen en een belangrijke rol speelt bij neurologische en psychiatrische ziektebeelden. Het bestuderen van deze immunologische afweer in menselijke hersenmateriaal is van cruciaal belang om diagnoses en behandelingen van neurologische ziektebeelden zoals multiple sclerose te verbeteren. Dit is de boodschap van de inaugurele rede die Inge Huitinga op 3 oktober 2019 gaf, naar aanleiding van haar benoeming als bijzonder hoogleraar “Neuroimmunologie in het bijzonder de pathologie van multiple sclerose’ aan de Universiteit van Amsterdam.

De Neuroimmunologie

Tot voor kort werden de hersenen gezien als een ‘immune privileged’ orgaan met weinig afweer. Dit is logisch, omdat zenuwcellen kwetsbaar zijn en ontstekingen schade veroorzaken die in de hersenen niet of slecht herteld kan worden. Echter, de laatste decennia wordt het duidelijk dat de hersenen zich wel degelijk verweren tegen virussen en andere indringers en hoe deze afweer in de hersenen is georganiseerd. Het doel van de leerstoel is om de interactie tussen afweercellen, zenuwcellen en gliacellen te bestuderen in gezonde hersenen en hersenen van patiënten met multiple sclerose (MS), waar de afweer chronisch actief is geraakt. Het onderzoek zal zich voornamelijk richten op analyses van post mortem humaan hersenweefsel van de Nederlandse Hersenbank.

Multiple sclerose

Tijdens MS ontstaan ontstekingen die leiden tot afbraak van de isolerende laag, de myeline, rond zenuwuitlopers in de hersenen. Hierdoor geleiden zenuwcellen elektrische prikkels slechter en kunnen mensen met MS neurologische problemen krijgen zoals verlammingen, problemen met praten, zien en denken. De oorzaak van MS is onbekend. De onderzoeksgroep van Inge Huitinga heeft aanwijzingen dat een virus een rol speelt en gaat deze aanwijzingen de komende drie jaar met steun van de Stichting MS Research verder onderzoeken. Daarbij heeft de onderzoeksgroep gevonden dat in de latere progressieve fase van MS de ontstekingen doorsluimeren en dat een hersen-specifieke populatie van afweercellen – CD8-positieve residente memory T-cellen genaamd – verantwoordelijk lijken te zijn voor deze sluimerende ontstekingen. Deze ontdekking biedt perspectief voor de ontwikkelingen van therapieën, inclusief voor de chronisch progressieve vorm van MS, waarvoor momenteel nog geen oplossing is.

De leerstoel aan het Swammerdam Instituut voor levenswetenschappen (SILS) van de UvA is vanwege de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) en de stichting MS Research. Inge Huitinga is leider van een neuroimmunologische onderzoeksgroep en directeur van de Nederlandse Hersenbank, in het Nederlands Herseninstituut, een instituut van de KNAW.