Menu

Slaaplab

Het Nederlands Herseninstituut herbergt het Slaaplab, de plek waar Eus van Someren (onderzoeksleider Slaap en Cognitie) en zijn team onderzoek doen naar slapeloosheid. “Slapeloosheid wordt vrijwel nergens anders zo uitgebreid fundamenteel onderzocht, met een combinatie van geavanceerde methoden.”

Is onderzoek naar slecht slapen bijzonder? Ja en nee. Nee, omdat er overal op de wereld klinisch onderzoek wordt gedaan naar slechte slapers. “Dat onderzoek richt zich meestal op slapers met – mogelijk – slaapziekten zoals apneu of narcolepsie,” legt Van Someren uit. Ja, omdat het Slaaplab als enige fundamenteel onderzoek doet naar de meest voorkomende slaapziekten: “gewoon” slecht slapen.

Zo’n 10 procent van de bevolking slaapt slecht. Slapeloosheid geldt niet als een ziekte, al is het wel opgenomen in de DSM-5, het handboek voor de classificatie van psychiatrische stoornissen. De Nederlandse zorgverzekeraars vergoeden behandelingen van slapeloosheid niet, ook al kan slecht slapen heel negatieve gezondheidseffecten hebben zoals vermoeidheid, uitputting, depressiviteit, stress, hart- en vaatziekten en overgewicht.

EEG slaap labIn het Slaaplab doet het team van Van Someren elke maand een week lang 24 uur per etmaal metingen bij acht mensen die er twee nachten blijven slapen. Van Someren: In de ochtend of avond worden MRI hersenscans gemaakt. Soms doen we ook transcraniële magnetische stimulatie (TMS). ‘s Nachts slapen ze met een ‘elektrodenbadmuts’ op die 256 elektroden telt. Bij klinisch onderzoek worden 2 tot 6 elektroden gebruikt, en wordt bijna nooit iets gevonden. Omdat wij 256 kanalen meten, krijgen we een beter beeld waar het – eventueel afwijkende – signaal in de hersenen vandaan komt, en hoe verschillende delen van de hersenen tijdens slaap met elkaar communiceren.”

De Slaaplabslapers, geselecteerd uit vrijwilligers die deelnemen aan het slaapregister (www.slaapregister.nl), hebben de week voorafgaand aan het onderzoek een slaapdagboekje bijgehouden en een polsmeter gedragen die hun slaappatroon in kaart brengt. “We hebben meestal ook een uitgebreid profiel van die mensen. We kennen hun persoonlijkheidskarakteristieken, belangrijke gebeurtenissen in hun leven en ziektegeschiedenis.”

Eus van Someren Slaap LabInmiddels kan Van Someren op grond van gegevens uit het slaapregister vier typen slapelozen onderscheiden. “Die willen we nu ook in het lab onderzoeken.” Zoals mensen met ‘paradoxale slapeloosheid’ die zeggen dat ze drie à vier keer per week geen oog dicht doen, maar volgens klinische metingen elke nacht zes uur slapen. “Wij willen met behulp van onze slaap-EEG in detail bekijken of de koppeling tussen bepaalde hersengebieden bij deze mensen van slag is. De combinatie van EEG-, MRI– en TMS-metingen kan inzicht geven in de ontregelde hersensystemen die aan de basis liggen van slaapklachten.”