OnderzoeksgroepenVerhaagen‘Wij gebruiken gentherapie om zenuwcellen na een beschadiging wakker te schudden’

Interview met Joost Verhaagen
Wereldwijd hebben zoân 4 miljoen mensen een dwarslaesie, en elk jaar komen er zoân 130.000 nieuwe gevallen bij. Een dwarslaesie is een verbroken verbinding tussen zenuwcellen in de hersenen en het ruggenmerg. Dergelijke beschadigingen herstellen niet vanzelf. PatiĂ«nten met ruggenmergletsel worden permanent invalide; zij raken verlamd, met als gevolg verlies van seksueel functioneren en controle over de blaas.
âWe zoeken naar manieren om het herstel van axonen te bevorderen na zenuwletselâ, zegt Joost Verhaagen, âen daarvoor is het nodig dat we grip krijgen op de interne en externe neuron mechanismen die het herstel belemmerenâ.
‘Wij onderzoeken de mogelijkheid om beschadigde zenuwcellen te herprogrammeren zodat ze in herstel-modus raken’
Zenuwcellen in de hersenen en in het ruggenmerg slagen er niet in het benodigde moleculaire programma te activeren nodig voor hergroei van de beschadigde axonen. Echter, zenuwcellen die buiten het centrale zenuwstelsel liggen herstellen wel met succes omdat zij beschikken over een soort âschakelaarâ die het herstel krachtig aanzwengelt. âWe hebben belangrijke moleculaire componenten (transcriptiefactoren) van deze âschakelaarâ geĂŻdentificeerd en het plan is om hiermee het regeneratieprogramma van de zenuwcellen van het centraal zenuwstelsel aan te zetten na een laesie. Met andere woorden: we onderzoeken de mogelijkheid om beschadigde zenuwcellen te reprogrammeren zodat ze in herstel-modus rakenâ.
De âschakelaarâ genen leveren we af in de beschadigde neuronen d.m.v. gentherapie. Dit is een efficiĂ«nte en zeer nauwkeurige methode om een neuroactief en potentieel therapeutisch gen in een zenuwcel af te leveren.
Een andere reden waarom het herstel niet lukt, is omdat remmende eiwitten rondom beschadigde axonen het herstel belemmeren. âWe zijn er achter gekomen dat Semaphorine3A (een axon-sturend eiwit met remmende eigenschappen) wordt geĂŻnduceerd in beschadigd ruggenmergweefsel. Onlangs hebben we ontdekt dat Semaphorine3A ook onderdeel is van zogenaamde perineuronale nettenâ, legt Verhaagen uit. âPerineuronale netten zijn structuren rondom de zenuwcellen. Ze stabiliseren de synapsen en vervullen een sleutelrol bij de regulering van axonale groei en synaptische plasticiteit. Veranderingen in perineuronale netten zijn daarom zeer waarschijnlijk ook betrokken bij het verloop van neurologische en psychiatrische aandoeningen, zoals de ziekte van Alzheimerâ.
Verhaagen verwacht dat herprogrammering van de zenuwcellen en modificatie van de structuren rondom de zenuwcellen een opstapje kan zijn voor potentiĂ«le gen therapeutische benaderingen voor het stimuleren van axon herstel, en hij voorspelt dat âin de toekomst, onderzoek naar perineuronale netten tijdens normale processen, zoals bijvoorbeeld leren en geheugen, en bij hersenaandoeningen, kan resulteren in onverwachte behandelingen voor hersenziektenâ.
Aanvullende informatie en artikelen
Vacatures
Momenteel zijn er geen vacatures binnen deze groep.
Bekijk alle vacatures
Contact
Heb je een vraag? Stel hem direct aan de Verhaagen
"*" geeft vereiste velden aan
Doneer aan het Herseninstituut
"*" geeft vereiste velden aan
Hersenvrienden maken baanbrekend hersenonderzoek mogelijk
- Je steunt baanbrekend/innovatief hersenonderzoek
- Je steunt de Nederlandse Hersenbank
- Uitnodiging voor de Hersenvriendenlezing
- Exclusieve vriendenactiviteiten
- Kijkje achter de schermen van het Nederlands Herseninstituut
Doneren kan eenvoudig via
Je kunt jouw bijdrage ook overmaken op NL76 INGB 0002 1673 78Â t.n.v. Stichting Vrienden van het Herseninstituut
Steun ons werk
De Stichting Vrienden van het Herseninstituut ondersteunt baanbrekend hersenonderzoek. U kunt ons daarbij helpen.
Steun ons werk