fbpx
Menu

Keysers Groep Gazzola groep

Wat is het effect van hiërarchie op moraal gedrag?

Onderzoekers van het Nederlands Herseninstituut laten zien dat krachtige hiërarchische situaties het makkelijker maken om schadelijke acties te plegen. Dit komt doordat keuzevrijheid en empathie over meerdere individuen zijn verdeeld.

Er zijn talloze voorbeelden uit de geschiedenis te noemen waar afschuwelijke daden en massale vernietiging ontstaan zijn als gevolg van een hiërarchische structuur. Een leidinggevende communiceert een plan en een ondergeschikte voert het uit. De meerdere draagt ​​dan de verantwoordelijkheid voor de beslissing, maar staat op afstand van de resultaten, terwijl de ondergeschikte het gezag over de actie ervaart, maar een verminderde verantwoordelijkheid voor de resultaten voelt. En ook in ons dagelijks leven zit hiërarchie door onze hele samenleving verworven, vaak in nog complexere commandostructuren. Maar wat heeft dit voor effect op ons handelen?

In een nieuwe studie van het social brain lab is er gekeken hoe je positie binnen een hiërarchische structuur (commandant of tussenpersoon) het gevoel van keuzevrijheid en empathie voor pijn beïnvloedt. Het doel was om te begrijpen hoe deze twee verschillende neurocognitieve processen, anders zijn bij commandanten en tussenpersonen. En wat blijkt? Commandanten en tussenpersonen laten verminderde activatie in empathische hersengebieden zien wanneer er pijn wordt toegebracht aan het slachtoffer in vergelijking met vrije mensen die zelf kunnen beslissen en handelen.

Het team heeft gebruik gemaakt van de technieken functionele MRI (fMRI) en elektro-encefalogram (EEG), zo schrijven zij in het tijdschrift eNeuro. FMRI meet de verandering in magnetische aantrekkingskracht van het bloed in de hersenen over de tijd. Deze verandering hangt samen met verandering in het zuurstofgehalte. Wanneer hersengebieden actief zijn, zullen ze meer zuurstof nodig hebben, waardoor de oplichten en zichtbaar zijn op de fMRI. Met behulp van EEG wordt de hersenactiviteit elektrisch gemeten door middel van elektroden op het hoofd.

Verminderde empathie

De fMRI studie laat zien dat de activiteit in empathie-gerelateerde hersengebieden zowel laag was bij de commandant als bij de tussenpersoon die een bevel doorstuurde, vergeleken met iemand die de schok direct uit vrije wil afleverde. Tijdens de EEG-studie is er ook gekeken of het uitmaakt of de pijn toegediend werd door een mens of robot. De resultaten laten zien dat het gevoel van keuzevrijheid niet verschilde tussen commandanten en tussenpersonen, ongeacht of de uitvoering door een robot of mens verricht was. Wel bleek dat de neurale response over P3 hoger was wanneer de uitvoerende partij een robot was in vergelijking met een mens. P3 is een positieve elektrische golf in het EEG die op ongeveer 300 ms na een stimulus optreedt. Dit suggereert dat wanneer er een tweede mens bij betrokken is, de verantwoordelijkheid verdeeld wordt en de pijnverwerking van de commandanten wordt verminderd.

Kalliopi Ioumpa (eerste auteur van het artikel): ‘Deze resultaten zijn een aanvulling op eerder onderzoek dat aantoont dat hiërarchie een meetbaar effect heeft op het gedrag en de hersenactivatie van mensen, waardoor ze minder betrokken zijn bij de schade die ze veroorzaken. Dit onderzoek kan vragen oproepen over hoe we ervoor kunnen zorgen dat mensen zich verantwoordelijk voelen ondanks dat ze zich in een hiërarchische keten bevinden. Is het voor uitvoerders gemakkelijker om verantwoordelijkheid te nemen voor hun handelen omdat zij degenen zijn die handelen – of voor commandanten omdat zij de verantwoordelijkheid van de orde dragen? We laten zien hoe krachtige hiërarchische situaties het plegen van schadelijke acties kunnen vergemakkelijken, omdat keuzevrijheid en empathie over meerdere individuen worden verdeeld.’

Bron: eNeuro

Delen

Keysers Groep

Als we naar een film kijken, worden we meegevoerd door wat de acteurs doormaken: zo gaat ons hart bijvoorbeeld sneller kloppen als we een acteur van een dak zien glijden. Hoe komt dat?

Er zijn hersengebieden die in actie komen als we bepaalde handelingen zien, bepaalde emoties ondergaan of bepaalde sensaties ervaren. Interessant is dat sommige van deze hersengebieden ook actief worden wanneer we zien dat iemand anders een bepaalde handeling verricht, een bepaalde sensatie ervaart of een bepaalde emotie ondergaat. Deze gebieden, die we shared circuits noemen, transformeren datgene wat we zien in wat we zelf zouden doen of voelen in die situatie. Deze shared circuits zorgen ervoor dat we geen moeite hoeven te doen om ons in anderen te verplaatsen: we delen intuïtief andermans emoties, gewaarwordingen en handelingen.

Mijn lab richt zich op het leveren van gedetailleerde inzichten in hoe de hersenen deze opmerkelijke prestatie van empathie precies bereikt. Voor dit doel combineren wij  methoden waarmee wij op niet-invasieve manier de hersenen van mensen in beeld brengen, met ons vermogen om hersenactiviteit bij knaagdieren te meten. Daarnaast onderzoeken wij wat er mis gaat in deze mechanismen bij mensen net stoornissen in sociale cognitie zoals autisme en psychopathie.

Lees meer over ons onderzoek in het boek van Christian Keysers getiteld The Empathic Brain of Het Empathische Brein.

Cover The Empathic Brain

Meer gedetailleerde informatie over deze groep is te vinden op de Engelse pagina.

Stages

Heb je interesse in een stage bij het Social Brain Lab? Lees dit document dan goed door: stages social brain lab.

Lees meer

Gazzola groep

Meer gedetailleerde informatie is te vinden op de Engelse pagina’s.

Stages

Heb je interesse in een stage bij het Social Brain Lab? Lees dit document dan goed door: stages social brain lab.

Lees meer